Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada no. 1 tubos nasıl içilir gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu o anda kaydetmek iyi olur, zira hafıza kısa sürede kaybolur. Aynı çubuğu iki kez koklamak yanılmayı önler çünkü kalabalık yerlerde hafif kokular kolayca kaçırılır. Aroma gücü kendi başına iyilik ölçüsü değildir; sadece şiddeti anlatır. Kısacası ilk denemede acele etmemek hem de ölçütleri baştan belirlemek işin temeli sayılır. Kriter belli olunca her çubuk aynı terazide tartılır böylece yorumlar birbirini destekler. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa odaklanma artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik erken davranıp sonuç çıkarmak kolay yapılan bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku genellikle yumuşak ve net gelir elbette bu sıralama her üründe birebir geçerli olmayabilir. Romeo julieta no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü asıl tat çoğu zaman burada saklıdır. Orta bölümde yoğunluk çoğu zaman yükselir ve tonlar belirginleşir ve genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür nitekim bu sebeple yavaş gitmek fayda getirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden acımsı tonlar öne çıkabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir puan vermek daha tutarlı sonuç sağlar. Bölümlerin geçişi çoğu zaman keskin olmaz, o nedenle kabaca üçe bölmek işinizi görür. Geçişleri fark etmek adına nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Çok sık çekmek ısıyı yükseltir ve aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha net hâle getirir her zaman aynı ışık ve sakin bir köşe tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu da değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı yapar. 1 belli belirsiz notayı, 5 ise damakta baskın duran güçlü notayı gösterir böylece odak bölünmez ve not doğruluğu yükselir. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük puanlarda yer alır hem de sonradan bakıldığında neyi düşündüğünüz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik neye benzer benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Notu yazmadan önce birkaç nefes yapmak gerekir öte yandan yarım puanlar vermek fazladan bir karmaşa getirir. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası genellikle tercih edilen değerdir, zira dengeli aromalar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki notlar yalnızca istisnai durumlarda verilmelidir. Bu sayede not defteri ayırt edici kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, yanışın hızını hem de yoğunluğunu belirgin biçimde değiştirir bu yüzden kül çizgisinin eşit gitmesini de gözlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla yanar, bu yüzden keskin notalar çabuk öne çıkar gerçekten dar çaplılarda ısı birikimi çok daha hızlıdır. Romeo y julieta petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca fark edersiniz yanma hızı de tadı doğrudan etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı çubuklarda çekiş daha serin akar ama aromalar daha geç belirir ve bu hız aromanın algılanma süresini daraltır. Regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme dengesizse not kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı kılar fakat şiddetini düşürmez aksine kalın çubukta ısı daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden çapı not defterine eklemek gerekir. Değişik çaplarda iki çubuğu aynı günde denerken ilk olarak dar çaplıyı ardından geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun aroma hafif olanın tadını bastırmaz. Aradaki bekleme süresi yaklaşık otuz dakika tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki kanaldan gelir: damaktaki tat ile burnun yakaladığı aroma hâlbuki ikisi birbirini tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak için ikisini ayrı yazmak iyi olur bu ayrım ilk bakışta önemsiz görünse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı ağızdan bırakırken burundan hafifçe çıkarmak burun geçişi denemesidir örneğin hafif bir soluk kokuyu daha geniş gösterir. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını belirgin verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan tadımlar sağlam sayılmaz. Short sports neye benzer gibi ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha kısa bırakır hızlı bir nefes de ince notaları siler. Yoğunluk dilde düşük fakat burunda belirgin çıkabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra algı azalır. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan kişiler açısından önce burundan gelen notalara odaklanmak işi basitleştirir. Zamanla damak kısmı da detay vermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı denemek hafızayı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak doyduğunda aroma gücü olduğundan düşük algılanır üstelik yemek arasında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra oda sıcaklığında bir yudum su içmek yararlı olur bu basit önlem yoğunluğun olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Romeo y julieta wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir damak en belirgin aromayı dahi silik hissettirir. Sade kahve kavrulmuş notalarını öne çıkarır, tatlı içecek ise notaları gölgeler ayrıca çok soğuk içecekler damağı duyarsızlaştırır ve aroma hissini azaltır. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha net anlaşılır o nedenle temizlik adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek kıyası bozmaz gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra baharatlı tonlar olduğundan güçlü hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme denemek önerilmez. Su ve kahve haricinde sade çay de kullanılabilir; önemli olan içeceğin sade kalmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle girişilen tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında yanış kısa olduğundan yoğunluk değişimi daha az bir aralıkta kalır üstelik ilk izlenim bu boylarda hızla kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki farkı yakalamak özen ister bu yüzden küçük bir çubuk uzun bir puroya göre daha sabırlı incelenmelidir. Romeo julieta 20 club benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir böylece yoğunluğu izlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin ağırlığı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini gibi mini ölçü de kakao notasını hızla ortaya koyup sona erer zira geçiş dakikalar değil birkaç çekişte gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki adet tadmak tek denemeden daha güvenilir izlenim sunar bu sebeple düzenli ve dengeli nefes tercih edilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk izlenimi belirler dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bunu ayrıca yazmak iyidir. Ölçü kısaldıkça aroma ayrıntısı daralır, fakat güç hissi korunabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı sayfa açmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım aroma gücü konusunda kesin bir yargı sunmaz yani her deneme bir öncekinin üzerine eklenir. Ruh hali, ortam ile saat algıyı etkiler bu düzen birkaç denemeden ardından gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla basit bir not defteri tutmak işe yarar yoksa aynı notalar defalarca yeniden öğrenilir. 20 aniversario tadım notları benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde sedir notası aynı kalıyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne geri dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu neye benzer benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu da zaman kaybına neden olur. Tarih, puro ismi ile not deftere yazılmalı gerçekten en eski kayıtlar sonradan okunduğunda ilginç farklar barındırır. Puanlar birbirinden iki basamaktan çok fark varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta öz ifadeler uzun paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre güçlü sedir tonu şeklinde bir kayıt tatmin edici olur. Sonradan okunduğunda anlaşılır kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, dumanın damaktaki dokusunu anlatır; yoğunluk de tatların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda hareket etmek zorunda olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha gerçekçi bir yorum doğurur. El principe tadım notları benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sütlü kahve tonunu net taşıyabilir mesela ağır bir içim zayıf bir tatla birleşebilir. Dengeli onlu puro kutusu gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem notasını yüksek taşır üstelik ağır bir içim aromasız da kalabilir. Yani hafif içimli bir çubuk yüksek lezzet verebilir aksi durum de mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle yoğun demek yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanıltır. Aynı dolgunlukta iki ürün arasında yoğunluk farkı aramak ince bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ile tekrarlı kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, aroma algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en iyi tadım koşulları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir havada çubuk çabuk yanar ve baharatlı notalar abartılır bu nedenle oda koşullarını da kayda eklemek akıllıca olur. Çok nemli havada ise çekiş ağırlaşır hem de aroma silikleşir sıcaklık de yaprağın ısınma hassasiyetini etkileyen ayrı bir değişkendir. Ahşap kutulu tok puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu nemi dikkate almak yararlıdır yoksa farklı günlerde ortaya çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark daha doğru okunur tadım günü planlarken bu etkeni hesaba katın. Havalandırma ortamdaki kokuları azaltır, parfüm ise koku duyusunu bozar hâlbuki asıl etken çoğu zaman odadaki nem ya da koku çıkar. Tadımı her seferinde aynı odada yapmak en güvenilir yoldur. Havasız bir odada koku yoğunlaşırsa sonraki denemenin tadı yanlış okunabilir. Pencere aralığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Rüzgar çok güçlüyse yanış düzeni bozulur.